Sözcükte Anlam Olayları

0
1015

Sözcükte Anlam Olayları

Toplumların anlaşmak için kullandıkları dillerinde kullandıkları en küçük birimlere sözcük denilmektedir. Bazı sözcükler tek başına kullanıldıklarında anlamlı olmakta bazıları da cümle içinde kullanıldığında anlam kazanmaktadırlar. Sözcükte anlam olayları dikkatle incelenmelidir. Dillerin gelişmeye devam ediyor oldukları unutulmamalı ve yeni sözcüklerinde kullanılan dillere eklendiği bilinmelidir. Dünya üzerinde kullanılan farklı dillerden de dilimize sözcükler geçmektedir. Bazıları gerçek anlamı ile kullanılmakta bazıları da dilimize geçerken anlamı değişmektedir. benzetme (teşbih), kişiselleştirme, dolaylama, ve aktarma şeklinde sözcükte anlam olayları dörde ayrılmaktadır.

Benzetme (Teşbih)

Bir insanın ya da nesnenin ortak özelliği ile başka bir insana ya da nesneye benzetilerek özelliğinin vurgulanması olarak tanımlanabilir. Bu şekilde varlığın özelliğinin dikkat çekmesi sağlanmaktadır.

  • Badem gözlü çocuk.
  • Deniz çarşaf gibiydi

Kişiselleştirme (Teşhis)

İnsan olmayan varlıkların kişiselleştirilerek insan kimliği verilmesidir. Bu şekilde varlıkların özellikleri vurgulanmaktadır.

  • Doğa ana bu sene çok cömertti.
  • Gece Hüzün doluydu.
  • Tren homurdanarak yol almaya devam ediyordu.

Dolaylama

Bir kelime ile anlatılabilecek olayın ya da nesnenin farklı ifadeler ile anlatılmasına dolaylama denilmektedir.

  • Yavru Vatan (Kıbrıs)
  • File Bekçisi (Kaleci)
  • Beyaz Perde (Sinema)

Aktarmalar

Bu konu iki ayrı şekilde incelenmelidir. Bunlardan birincisi ad aktarması (Mecaz-ı Mürsel), ikincisi ise deyim aktarmasıdır.

Ad Aktarması (Mecaz-ı Mürsel)

Ad aktarmasında olayla ilişkisi olmayan kelimeler kullanılarak farklı bir anlatım yapılır ve olay olduğundan daha ilgi çekici olarak anlatılır. Benzerlik olmayan kelimelerin kullanılması ile dolaylamadan ayrılmaktadır. Ad aktarmasını dolaylamadan ayıran bir diğer özellik ise ad aktarmasında anlatılan olayın iki kelime, dolaylamada ki anlatılan şeyin tek kelime olmasıdır. Dolaylama olayın güzelleştirilmesi için kullanılmaktadır.

  • Filelerle buluştu (gol oldu)
  • Derya Kuzusu (deniz ve balık)
  • Hakkın rahmetine kavuştu (vefat etti)

Deyim Aktarması

Deyim aktarmasını insandan doğaya, doğadan insana, doğadan doğaya ve duyular arası olarak dört farklı şekilde yapılmaktadır. İnsandan doğaya deyim aktarması aynı zamanda kişiselleştirme olarak da adlandırılabilmektedir.

İnsandan Doğaya Aktarma

  • Hırçın Rüzgar
  • Dağların etekleri

Doğadan İnsana Aktarma

Doğadan insana ad aktarmada doğanın özelliklerinin insana yüklendiği görülmektedir.

  • Saçları dalgalanmakta
  • Babam köpürdü

Doğadan doğaya ad aktarmasında ise doğanın özellikleri doğada bulunan başka bir varlığa yüklenerek ifade edilmektedir.

  • Tavşan dağa küsmüş
  • Dağlar dalgalanıyordu

Duyular Arası Aktarma

Duyuların arasında ad aktarması ise diğer duyu için kullanılan sözcüklerin kullanılması ile olmaktadır.

  • Sert bakış
  • Acı söz
  • Sıcak duygular

Sözcükte anlam olaylarında ayrımın iyi yapılmasında sözcüğün gerçek anlamını bilmenin yanında cümle içinde kullanıldığı yer ve amaçta oldukça önem kazanmaktadır. Kelimede anlam olayları Türkçeyi iyi kullanmak için dikkatle incelenmelidir. Özellikle öğrenciler için bu kavramların dikkatle incelenmesi ve aralarında ki küçük farkların öğrenilmesi sınavlarda başarı için gereklidir. Türkçe’nin doğru konuşulması dilimizin geliştirilmesinde de faydalı olmaktadır.

Cevap Veriniz

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen isminizi giriniz.